Cao Bằng là tỉnh miền núi nằm ở phía Đông Bắc Việt Nam. Phía Bắc và Đông Bắc của tỉnh giác Trung Quốc. Địa hình nơi đây chủ yếu là núi đá vôi, thung lũng, sông suối và rừng tự nhiên. Những khối đá trùng điệp tạo nên cảnh quan đặc trưng của vùng Đông Bắc. Bên cạnh thiên nhiên, Cao Bằng còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử và văn hóa. Năm 2018, UNESCO công nhận Non Nước Cao Bằng là Công viên địa chất toàn cầu. Khu vực này có gần 200 điểm di sản phân bố trên diện tích khoảng 3.683 km².
Thời Điểm Lý Tưởng Để Đi Cao Bằng
Tháng 8 – Tháng 10: Đây là khoảng thời gian cảnh quan Cao Bằng khá nổi bật. Lượng nước tại các con thác thường dồi dào sau mùa mưa. Những cánh đồng và thung lũng cũng phủ màu xanh tươi. Cuối tháng 9 và tháng 10 còn có mùa lúa chín tại nhiều vùng cao.
Tháng 11 – Tháng 12: Không khí bắt đầu lạnh hơn và khô ráo. Một số khu vực có hoa tam giác mạch và những mùa hoa đặc trưng. Vùng núi cao như Phja Oắc cũng bắt đầu xuất hiện thời tiết lạnh sâu. Cao Bằng có thể xuất hiện băng giá trong những đợt rét mạnh.
Tháng 1 – Tháng 3: Mùa xuân mang đến không khí trong lành và nhiều hoạt động văn hóa. Một số khu vực vùng cao có hoa đào, hoa mận nở rộ. Các lễ hội truyền thống cũng diễn ra tại nhiều địa phương trong tỉnh.
Những Địa Điểm Du Lịch Cao Bằng Đáng Khám Phá
1. Làng Đá Khuổi Ky
Những ngôi nhà sàn đá tạo nên diện mạo đặc biệt cho lằng Khuổi Ky. Các bức tường được xây bằng đá, kết hợp với kiến trúc nhà sàn truyền thống. Không gian làng nằm gần Thác Bản Giốc và Động Ngườm Ngao. Người dân địa phương đang phát triển homestay và các hoạt động trải nghiệm văn hóa. Du khách có thể tìm hiểu kiến trúc, đời sống và ẩm thực của cộng đồng người Tày.
2. Động Ngườm Ngao
Ẩn trong lòng núi đá vôi là hệ thống hang động với nhiều nhũ đá tự nhiên. Động Ngườm Ngao có các khoảng lớn nhỏ nối tiếp nhau trong lòng núi. Những khối nhũ dá trải qua thời gian dài tạo thành nhiều hình dạng khác nhau. Ánh sáng trong động làm nổi bật các bề mặt đá và những cột nhũ. Nhiệt độ bên trong khá mát, tạo sự khác biệt với thời tiết ngoài trời. Tuyến tham quan cũng giúp du khách hiểu thêm về địa chất đặc trưng của Cao Bằng.
3. Khu Di Tích Quốc Gia Đặc Biệt Địa Điểm Chiến Thắng Biên Giới Năm 1950
Cao Bằng còn lưu giữ hệ thống di tích gắn với Chiến dịch Biên giới năm 1950. Khu di tích gồm 19 điểm được phân bố thành bốn cụm tại khu vực Thạnh An cũ. Trong đó có Sở Chỉ huy chiến dịch và đại quan sát trên núi Báo Đông. Đây là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp theo dõi trận đánh Đông Khê. Các điểm Đông Khê, Cốc Xả, Khau Luông và Điểm cao 477 đều gắn với những trận đánh quan trọng.
4. Thác Bản Giốc
Nhắc đến Cao Bằng, Thác Bản Giốc gần như luôn xuất hiện trong những hình ảnh nổi bật nhất. Dòng Quây Sơn chảy qua vùng núi đá rồi tạo thành hệ thống thác nhiều tầng. Nước đổ xuống giữa những dãy núi xanh, tạo nên khung cảnh rộng và thoáng. Những cánh đồng nằm gần chân thác càng làm cảnh quan thêm sinh động. Khu vực Thác Bản Giốc nằm trong vùng lõi Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng. Thác bản Giốc cũng đang được tỉnh tập trung đầu tư để phát triển du lịch sinh thái và cộng đồng.
5. Núi Mắt Thần
Một lỗ thủng lớn xuyên qua khối núi tạo nên hình dáng đặc biệt cho Núi Mắt Thần. Phần chân núi mở ra những bãi cỏ rộng cùng các thung lũng xanh. Vào những ngày thời tiết đẹp, khu vực này có tầm nhìn khá thoáng. Những đàn gia súc chăn thả trên đồng cỏ càng làm nổi bật vẻ bình dị của vùng cao. Núi Mắt Thần nằm trong hệ thống cảnh quan của Công viên địa chất Non nước Cao Bằng.
6. Suối Lê Nin và Hang Pác Bó
Tại Pác Bó, dòng suối Lê Nin có màu xanh trong nổi bật giữa núi rừng. Khu vực này gắn với thời gian Nguyễn Ái Quốc trở về nước hoạt động cách mạng. Hang Cốc Bó, lán Khuổi Nặm và bàn đá bên suối đều nằm trong khu di tích. Những địa danh này gắn với nhiều hoạt động quan trọng trong giai đoạn 1941-1945. Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó vì thế mang giá trị lịch sử rất rõ nét.
7. Hồ Thang Hen
Hồ Thang Hen nằm giữa vùng núi đá vôi với mặt nước xanh và nhiều vách núi bao quanh. Đây là một trong những hồ tự nhiên nổi bật của Cao Bằng. Mặt hồ thay đổi màu sắc theo ánh sáng và thời tiết trong ngày. Những dãy núi phản chiếu xuống mặt nước tạo nên khung cảnh khá đặc biệt. Các tuyến quanh hồ cũng mở ra nhiều góc nhìn về thung lũng và núi đá.
8. Đèo Mã Phục
Cung đường uốn qua những dãy núi đá vôi tạo nên hình ảnh đặc trưng của đèo Mã Phục. Những đoạn dốc và khúc cua liên tiếp mang đến nhiều góc nhìn rộng. Bên dưới là thung lũng, ruộng nương và những bản làng nằm xen giữa núi. Đây cũng là một trong những cảnh quan nằm trong vùng Công viên địa chất Non nước Cao Bằng. Những cung đường quanh đèo thường được nhiều du khách kết hợp trong hành trình khám phá miền Đông Bắc.
9. Chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc
Trên vùng núi gần Thác Bản Giốc là quần thể chùa mang kiến trúc đậm nét Phật giáo Việt Nam. Từ khu vực chùa có thể nhìn xuống không gian núi rừng và những thung lũng phía dưới. Các hạng mục trong chùa được bố trí theo địa hình sườn núi. Không gian yên tĩnh, nhiều cây xanh và có tầm nhìn rộng. Chùa cũng nằm trong cụm điểm tham quan nổi bật quanh Thác Bản Giốc.
10. Phja Oắc – Phja Đén
Vùng núi Phja Oắc – Phja Đén có độ cao lớn và khí hậu mát lạnh hơn nhiều khu vực khác. Rừng đặc dụng nơi đây sở hữu hệ sinh thái đa dạng cùng nhiều loài thực vật quý. Những khu rừng rêu, rừng hỗn giao tạo nên cảnh quan khá đặc biệt. Vào mùa đông, khu vực đỉnh Phja Oắc có thể xuất hiện băng giá khi nhiệt độ xuống thấp.
11. Làng Nghề Rèn Phúc Sen
Phúc Sen được biết đến với nghề rèn truyền thống của người Nùng An. Những lò rèn trong làng vẫn duy trì các công đoạn thủ công. Người thợ sử dụng búa, đe và lò than để tạo hình từng sản phẩm. Dao, nông cụ và nhiều vật dụng bằng sắt được chế tác ngay tại các hộ gia đình. Tiếng búa vang lên trong làng tạo nên một nét sinh hoạt đặc trưng. Nghề rèn cũng góp phần tạo thêm sản phẩm trải nghiệm cho du lịch cộng đồng Cao Bằng.
Những Món Ăn Đặc Sắc Ở Cao Bằng
1. Xôi Trám
Xôi trám sử dụng quả trám đen làm nguyên liệu kết hợp với gạo nếp. Quả trám được sơ chế rồi trộn cùng xôi khi quả đã đạt độ chín phù hợp. Phần nếp dẻo kết hợp với vị bùi và béo của trám. Màu tím sẫm của trám tạo nên màu sắc đặc trưng cho món xôi. Xôi trám Cao Bằng từng được chọn vào danh sách 100 món ăn đặc sản tiêu biểu của Việt Nam.
2. Bánh Cuốn Nước Xương
Khác với bánh cuốn ở nhiều tỉnh miền Bắc, bánh cuốn Cao Bằng được dùng cùng nước xương nóng. Phần bánh được tráng mỏng và giữ độ mềm, dai nhẹ. Bát nước dùng thường có vị ngọt thanh từ xương ninh. Chả hoặc trứng được thêm vào tùy cách phục vụ. Khi ăn nóng, bánh hòa cùng nước dùng tạo nên hương vị khá đặc trưng.
3. Miến Dong Cao Bằng
Miến dong được làm từ tinh bột dong riềng và có sợi dai tự nhiên. Nguyên liệu dong riềng được trồng tại nhiều khu vực miền núi của tỉnh. Sợi miến sau khi chế biến có màu hơi trong và không dễ bị nát khi nấu. Miến có thể dùng để nấu canh, xào hoặc kết hợp với nhiều nguyên liệu khác. Sản phẩm này cũng xuất hiện trong các chương trình xúc tiến thương mại và đặc sản địa phương.
4. Vịt Quay 7 Vị
Vịt quay 7 vị nổi bật bởi phần da vàng, giòn và lớp thịt mềm bên trong. Các loại gia vị được sử dụng để tạo nên hương thơm đặc trưng cho món ăn. Vịt sau khi tẩm ướp được quay đến khi phần da lên màu đẹp. Khi thưởng thức, thịt thường được chấm cùng phần nước sốt đậm vị. Món ăn thường xuất hiện trong các bữa cơm gia đình và dịp đặc biệt.
5. Bánh Coóng Phù
Coóng phù có hình dáng gần giống bánh trôi nhưng cách chế biến mang nét riêng của Cao Bằng. Bột bánh được làm chủ yếu từ gạo nếp và có thể tạo nhiều màu tự nhiên. Những viên bánh tròn được nấu trong nước đường nóng có thêm gừng. Vị ngọt, thơm và nóng rất hợp với thời tiết mùa đông vùng cao.
6. Bánh Áp Chao
Bánh áp chao có lớp vỏ chiên vàng giòn và nhân thịt vịt bên trong. Thịt được lọc xương rồi cắt thành miếng nhỏ trước khi tẩm ướp. Phần bột thường kết hợp gạo nếp và gạo tẻ theo tỷ lệ phù hợp. Khi chiên, lớp vỏ phồng lên và giữ độ giòn khá lâu. Món bánh thường được thưởng thức nóng trong những ngày lạnh.
7. Lạp Sườn Cao Bằng
Lạp sườn Cao Bằng thường sử dụng thịt lợn được thái nhỏ rồi tẩm ướp gia vị. Phần thịt được nhồi vào vỏ rồi hong trong thời gian dài. Khói bếp tạo thêm mùi thơm và giúp sản phẩm bảo quản lâu hơn. Khi nướng hoặc chiên, lớp ngoài săn lại và phần thịt bên trong vẫn mềm. Món này thường được dùng cùng cơm nóng hoặc các món rau.
8. Hạt Dẻ Trùng Khánh
Hạt dẻ Trùng Khánh có kích thước khá lớn, phần nhân bùi và thơm. Khi rang hoặc luộc, lớp vỏ cứng chuyển màu sẫm hơn. Phần nhân bên trong có vị béo nhẹ và mùi thơm đặc trưng. Hạt dẻ thường được bán vào mùa thu và đầu mùa đông. Đây cũng là sản vật thường được du khách mua về sau chuyến đi.
9. Bánh Khảo Cao Bằng
Bánh khảo được làm từ gạo rang xay thành bột mịn rồi kết hợp với đường và nhân. Một số loại có thêm lạc hoặc vừng để tạo vị bùi. Bánh có độ khô vừa phải và dễ bảo quản trong thời gian dài. Trong văn hóa địa phương, bánh khảo thường xuất hiện vào dịp lễ Tết. Sản phẩm truyền thống này cũng được dùng làm quà biếu ở nhiều nơi.
Một Số Lưu Ý Khi Đi Du Lịch Cao Bằng
- Nên kiểm tra thời tiết trước khi đi đèo hoặc trekking.
- Chuẩn bị giày có độ bám khi khám phá hang động và đường núi.
- Nên chuẩn bị thuốc cơ bản và vật dụng chống côn trùng khi đi rừng.
- Mặc trang phục lịch sự tại di tích, đền chùa và khu vực tâm linh.
- Tôn trọng không gian sống và phong tục của cộng đồng địa phương.
- Không xả rác hoặc tự ý lấy đá, cây và sinh vật tại khu vực tự nhiên.
